نهضت‌هاى عشايرى بايد در نظر داشته باشيم كه عوامل گوناگونى از قبيل ديانت و نژاد و زبان و لهجه‌ى محلى و عقايد و نيز خصوصيات روحى سران عشاير و ايلات ، تفاوت‌هاى بارزى ميان ايلات و عشاير كشور ايجاد كرده و هر قسمت از اين مردمان را كه در سرزمينى از قرن‌ها به اين طرف ساكن هستند به صورت خاصى در راه به دست آوردن قدرت و حاكميت به جنبش و نهضت برانگيخته است و در عين‌حال كه دسته‌هاى مختلف ايلات براى توسعه‌ى قدرت و حاكميت خود قرن‌ها با يكديگر در كشمكش و ستيز بوده‌اند ، گاهى نيز به هم پيوسته و نيروى عظيمى به‌وجود آورده و به فتح ممالك ديگر همت گماشته‌اند و اين دو جنبه متضاد كه در سراسر تاريخ سيصد سال اخير ايران از ايلات و عشاير مشاهده مىشود ، مسائل مهم و اساسى تاريخ ما را تشكيل مىدهد . به خصوص كه غالبا در پشت پردهء بازىهاى سياسى و نظامى كه به دست ايلات و عشاير انجام گرفته ، حقايقى از دخالت‌هاى بيگانگان و تحريكات و زدوبندهاى مأمورين سياسى خارجى با سران ايلات و عشاير نهفته است كه بايد آن‌ها را جزو عوامل مؤثر انحطاط سياسى و اجتماعى ايران به شمار آورد . قدر مسلم اين است كه تمركز قدرت در دست يك يا چند نفر خان و رئيس ايل با توجه به اين‌كه منشاء اين قدرت عده‌ى بىشمارى افراد ساده‌ى كوه‌نشين بىسواد و تابع و مطيع محض خان هستند ، براى وحدت سياسى و اجتماعى كشور زيان‌بخش است و از لحاظ بسط و نفوذ قدرت و حكومت مركزى مانع بزرگى به شمار مىآيد و با توجه به اين مسئله سر انحطاط سياسى و راز جنگ‌ها ، منازعات داخلى كه دريچه و روزنه نفوذ سياست‌هاى استعمارى بيگانگان در كشور ماست فاش مىشود و بدون آن‌كه بتوانيم افراد يك ايل يا يك عشيره ايرانى يا ترك‌زبان را به خيانت و وطن‌فروشى متهم كنيم ، بايد اعتراف كنيم كه تنها سران ايلات و خان‌هاى جبار و مغرور و خودخواه بوده‌اند كه از نيروهاى تابع خود در راه خيانت به كشور و خدمت به بيگانگان استفاده كرده‌اند و در مواقع لازم براى ضعيف كردن حكومت مركزى و وادار نمودن حكومت‌ها به تسليم در برابر مطامع و اغراض بيگانگان دست به تجهيز افراد ايل زده و مردمى ساده‌لوح و بىاراده را به كشتار و خونريزى و ايجاد آشوب و ناامنى برانگيخته‌اند . از طرف ديگر جرقه‌هاى بسيار نورانى در افق تاريك و مبهم تاريخ سيصد ساله اخير ايران گاه‌گاهى مشاهده مىشود كه ثابت مىكند افراد ايلات و عشاير ايران اگر در طريق خدمتگزارى رهبرى شوند ، نيرويى مفيد و لازم به شمار مىآيند . مقاومت‌هاى دليرانه ايلات كرد در برابر سپاهيان خونخوار عثمانى در سراسر دوران سلطنت صفويه و افشاريه و زنديه و ايستادگى و پايدارى شجاعانه‌ى عشاير تنگستان و دشتى در برابر سپاه مهاجر انگليس در دوره‌ى قاجاريه و نگهبانى صادقانه كردهاى شمالى خراسان از مرزهاى ايران در برابر تركتازى و قتل و